O liderado non entende de xénero, pero si de oportunidades, vocación e confianza. Na rede de Paradores somos conscientes do camiño que queda por percorrer cara á igualdade plena, pero tamén queremos celebrar os avances xa conseguidos: hoxe, un terzo dos establecementos están dirixidos por mulleres. Algunhas lideran un único Parador, outras asumen a responsabilidade de dúas. Algunhas comezaron na recepción, outras en prácticas, outras chegaron por casualidade e quedaron por convicción. Pero todas comparten algo esencial: compromiso, sentido de pertenza e unha maneira de dirixir que combina firmeza, sensibilidade e visión estratéxica.

A poucos días do Día Internacional da Muller, o próximo 8 de marzo, queremos deternos nas súas traxectorias. Nos camiños percorridos. Nos retos superados. E nunha realidade que, non hai tanto tempo, era moi distinta.

Moitas das nosas directoras comezaron en postos operativos. Como é o caso de Carmen Méndez, directora do Parador de Jaén desde hai máis de tres décadas. Empezou en 1991 cubrindo unha baixa na recepción do Parador de Jávea; ía ser algo temporal, e non o foi. «Paradores enganchoume desde o primeiro día», lembra. Máis de tres décadas despois, aínda sorrí ao lembrar aquelas ocasións nas que un cliente pedía falar co director e aparecía ela.

O percorrido de Julia Navarro tamén arrincou desde a base. Un contrato de verán en Sos del Rey Católico foi o inicio de máis de 36 anos na casa, hoxe como directora do Parador de Calahorra. Fascinada pola empresa, enviou o seu currículo a toda a rede e foi crecendo entre administración, xefaturas, subdireccións e un Plan de Carreiras que a levou por distintos destinos antes de asumir a dirección do Parador de Calahorra.

Outras traxectorias comezaron mesmo antes de terminar os estudos. Tras finalizar a súa formación no Centro Superior de Hostalaría de Galicia, Uxía López incorporouse en prácticas ao Parador de Baiona. Desde entón percorreu destinos como Cádiz, La Gomera ou Soria, avanzando paso a paso ata dirixir hoxe os Paradores de Sigüenza e Molina de Aragón. Para ela, Paradores significa formación continua, mobilidade e trato humano. O seu consello sintetiza a súa filosofía: «Non penses só no resultado, vive o proceso».

A recepción foi tamén o punto de partida para Eva Legaza. Cando chegou a Gredos, hai xa 23 anos, todos os seus compañeiros eran homes. Co tempo, aquela imaxe deixou de ser unha excepción. Hoxe, á fronte do Parador de Ávila, defende algo sinxelo pero determinante: non deixar nunca de formarse, porque a preparación outorga independencia.

Non todas chegaron desde a hostalaría. Antes de asumir a dirección do Parador de León, Ana Domínguez desenvolvera a súa carreira na banca. Foi un posto comercial no sector hostaleiro o que espertou a súa verdadeira vocación. Desde entón participou en aperturas, reformas integrais e distintos destinos ata regresar á súa cidade natal como directora. Para ela, liderar empeza polo saber facer e por construír equipos aliñados coa filosofía da casa.

Tamén hai traxectorias que nacen lonxe da hotelería tradicional. Tras formarse en LADE e Auditoría de Contas e traballar en distintos países, Abigail Morán sentiu a necesidade de unir a súa experiencia profesional coa súa paixón pola marca España. Decidiu prepararse especificamente para dirixir un Parador e conseguiuno en 2018, cando asumiu a dirección do Parador de Córdoba. Defende un liderado baseado na escoita activa, a empatía e a intelixencia emocional: non se trata de impor, senón de acompañar.

Noutros casos, o soño estivo claro desde o principio. Durante os seus estudos universitarios, Paradores era exemplo de calidade e prestixio. Lucía Miguel del Corral deixou un traballo estable para perseguir ese obxectivo e comezou en prácticas en Segovia e La Granja. Catorce anos despois dirixe o Parador de Ciudad Rodrigo e reivindica a emoción de ver un cliente marcharse agradecido. Lembra especialmente unha Noitevella na que un hóspede sufriu un problema de saúde e todo o equipo se envorcou ata a chegada dos servizos de emerxencias. «Por eles merece a pena todo o esforzo».

Hai historias nas que a vocación se herda case sen propoñelo. Con 36 anos de traxectoria, Marian Montero viviu Paradores como casa, fogar e familia. Filla de director e gobernanta, sobriña de directores, naceu practicamente nun establecemento e garda o seu primeiro recordo en Fuente Dé. Empezou cun contrato eventual en Salamanca e nunca marchou. De nena quedou durmida entre mantas quentes no lavadoiro, mentres o persoal a buscaba con preocupación. Hoxe, á fronte do Parador de Granada, defende un liderado baseado na calidade inesperada, a sensibilidade e o exemplo.

O caso de Natalia Martínez conecta tamén con esa idea de crecemento sostido. Comezou as súas prácticas en Mojácar en 1999 e foi asumindo responsabilidades ata dirixir o Parador de Jarandilla. Para ela, o liderado evolucionou ao mesmo ritmo que a sociedade: «hoxe constrúese desde a resiliencia, a dignidade e a capacidade de transformar equipos». No seu percorrido garda experiencias únicas como compartir mesa con Antonio Banderas, coincidir con Muamar el Gadafi e o seu séquito ou participar en encontros profesionais onde representar á compañía.

Nada disto ocorre de forma illada. Detrás de cada traxectoria hai políticas activas de desenvolvemento profesional, plans de formación e mobilidade interna que facilitan o crecemento. O acceso á responsabilidade responde á preparación e a capacidade, non ao xénero.

Así o resume Olivia Reina, directora do Parador de Alcalá de Henares e directora rexional da Zona Centro: existen recursos e apoio real para crecer cando hai compromiso e vontade de asumir retos.

Unha idea que comparten tamén Blanca Casas, María Landeira e Sneha Chablani, á fronte dos Paradores de Aiguablava, Soria e La Palma respectivamente. Pertencen a unha xeración máis recente e coinciden en algo esencial: chegar á dirección implica confiar na propia capacidade, aprender da contorna, equivocarse e volver tentalo. Porque dirixir non significa sabelo todo desde o primeiro día, senón estar disposta a seguir aprendendo sempre.

O liderado defínese especialmente en situacións complexas. Como lle pasou a Verónica García, directora do Parador de Vic-Sau e do Parador de La Seu d’Urgell, que viviu durante a súa etapa no Parador de La Palma a erupción volcánica. Aquela experiencia cambiou a súa maneira de dirixir: comprendeu que un equipo non é só unha estrutura profesional, senón unha rede humana que necesita proximidade, empatía e cohesión. Desde entón, ten claro que liderar non é impor, senón acompañar.

No Parador de Chinchón, Nieves Montisi, con 27 anos na rede, viviu escenas propias dunha rodaxe de cine. Literalmente. Durante tres meses, o Parador foi reservado en exclusiva para a filmación de Asteroid City. Polos seus corredores coincidiron Tom Hanks, Scarlett Johansson, Adrien Brody, Bill Murray ou Margot Robbie. Para facelo posible houbo que reorganizar once vodas previstas. Non houbo queixas. Só diálogo, transparencia e traballo en equipo.

Pola súa banda, Esther González, hoxe á fronte do Parador de Santo Estevo e o Parador de Monforte de Lemos, tras unha traxectoria que comezou en prácticas en 2013, representa a unha xeración que medrou nunha contorna onde cada vez é máis natural ver mulleres en postos de responsabilidade. Para ela, o liderado non debería medirse polo xénero, senón pola valía, o compromiso e a actitude.

Xunto a elas, outras directoras como Ana Cristóbal, directora do Parador de Ayamonte, Mº del Pilar Iglesias, directora do Parador de Sto. Domingo Bernardo de Fresneda e Santo Domingo de la Calzada, Pilar Valdés, directora do Parador de Gijón, Lilian Ferral, directora do Parador de la Gomera, Meritxel Marcos, directora do Parador de Cambados e Parador de Pontevedra, Tana Blázquez, directora do Parador de Mojácar, Virginia Rull, directora do Parador de Olite, Mº José Sepulveda, directora do Parador de Oropesa, Ana García, directora do Parador de Tordesillas e Mº Carmen Comino, directora do Parador de Zafra.

Se as directoras marcan o rumbo estratéxico, hai outra figura esencial que garante que cada Parador funcione con precisión e excelencia: as gobernantas. Son liderado operativo, organización, coordinación e coidado ao detalle. Son quen, xunto aos seus equipos, converten cada estancia nunha experiencia impecable.

Aquí recollemos só unha mostra de todas as profesionais que desempeñan esta responsabilidade na rede. Detrás de cada habitación preparada, de cada detalle revisado e de cada estándar cumprido, hai un equipo maioritariamente feminino que sostén o día a día de Paradores con rigor, compromiso e vocación.

No Parador de Cádiz, Laura Corbalán leva desde 1997 coordinando esa engrenaxe silenciosa que fai que todo estea perfecto. Empezou traballando en vodas e eventos mentres estudaba, encadeando tempadas ata consolidar a súa traxectoria. Para ela, o máis valioso foi poder «compaxinar traballo e vida familiar» e ver como os hóspedes cumpren os seus soños de descanso e celebración. Tras case tres décadas, acompañou a familias que regresan ano tras ano e resúmeo cunha frase que encerra orgullo e responsabilidade: «Nós somos a chave deste mundo».

A estabilidade foi tamén o que impulsou hai 22 anos a M.ª Carmen Valtuille a incorporarse ao Parador de Santiago de Compostela. Nun establecemento emblemático, onde historia e hospitalidade se entrelazan, defende o valor do coñecemento acumulado e da experiencia. O seu percorrido reflicte unha realidade compartida por moitas mulleres: demostrar, día a día, que a traxectoria e o saber facer son activos imprescindibles.

Noutros casos, o camiño estivo marcado pola mobilidade e a aprendizaxe continua. Tras iniciar as súas prácticas no Parador de Cangas de Onís Rosana Bobes pasou por destinos como Fuente Dé, Bielsa e Limpas antes de chegar a Corias. Daqueles primeiros anos lembra a complicidade entre equipos e a importancia de sentirse acompañada. Hoxe reivindica seguir traballando «por un mundo mellor para todos, sen excluír a ninguén», convencida de que o liderado tamén se exerce desde o exemplo cotián.

A promoción interna e a especialización definen igualmente a traxectoria de Raquel Raquel Gutiérrez, actual Encargada Xeral de Limpeza no Parador de Santo Estevo. Comezou en prácticas en recepción en León e atopou na regiduría de pisos a súa vocación profesional. Participou na inauguración de Santo Estevo en 2004 e pasou por distintos destinos e servizos centrais. Para ela, traballar en Paradores é preservar o patrimonio e ofrecer excelencia en escenarios únicos. A súa mensaxe é directa: hai espazo real para o crecemento profesional das mulleres. «Non se poñan límites».

A esa experiencia súmase a de Montse Narros, con 25 anos na compañía. Chegou atraída pola singularidade dos edificios, pola súa localización e polo compromiso da empresa coa contorna. Co tempo descubriu algo máis: o valor do compañeirismo entre Paradores, a formación compartida e o orgullo de pertencer a equipos que, especialmente en establecementos pequenos como Ciudad Rodrigo, manteñen un contacto próximo co cliente. Destaca a resiliencia e responsabilidade das súas compañeiras, moitas delas sostén fundamental dos seus fogares. «Son moitos os comentarios de agradecemento polo servizo e a amabilidade», sinala. E reivindica algo esencial: a fortaleza e a capacidade das mulleres para loitar por aquilo que as fai felices.

Elas son só algunhas voces dun colectivo moito máis amplo. Porque o liderado en Paradores non se limita aos despachos nin aos cargos visibles. Tamén está en quen revisa unha habitación por última vez, en quen coordina quendas con precisión, en quen coida un uniforme, en quen forma a unha nova compañeira ou en quen recibe un agradecemento sincero dun hóspede.

A excelencia de Paradores constrúese en equipo. E nese equipo, as mulleres son unha parte esencial da súa estrutura, da súa cultura e da súa identidade. Un liderado constante, ás veces silencioso, pero absolutamente imprescindible.

Se algo comparten todas elas é a convicción de que o liderado feminino non é só cuestión de ocupar un posto, senón de asumilo con autenticidade, compromiso e confianza nunha mesma. Para moitas, a clave está en non esperar a sentirse «perfectamente preparadas» e atreverse a asumir retos, construíndo a seguridade paso a paso. Destacan a importancia de rodearse de persoas que suman e lembran que avanzar non é un privilexio individual, senón unha suma colectiva. Cando unha muller avanza, abre camiño; cando varias avanzan xuntas, transforman a contorna. Se moitas mulleres puideron, por que ti non?

Este espírito non se limita ás direccións dos Paradores. Esténdese a toda a organización, desde a presidencia, encabezada por Raquel Sánchez, ata cada muller que forma parte da compañía, nun establecemento ou en servizos centrais, achegando talento, compromiso e visión desde a súa responsabilidade diaria.

O compromiso coa igualdade tradúcese en accións concretas como a implantación de Puntos Violeta nos establecementos da rede, espazos identificados para orientar e acompañar ante situacións de violencia de xénero, contribuíndo a crear contornas seguras para as mulleres.

Para todas elas, a mensaxe é claro: crer nunha mesma, traballar con paixón, liderar con humanidade e non deixar de avanzar.

Este 8 de marzo, celebrámonos. Feliz día da muller.

ESPERÁMOSTE EN PARADORES